50 năm TP mang tên Bác: TP.HCM bước vào kỷ nguyên tăng trưởng mới

Chuyển dịch mạnh mẽ mô hình tăng trưởng Tháng 3 vừa qua, Chỉ số các trung tâm tài chính toàn cầu (GFCI 39) công bố một số liệu gây bất ngờ cho giới quan sát quốc tế: TP.HCM tăng liền 11 bậc, vươn lên vị trí 84/121 trung tâm tài chính toàn cầu. Bước tiến này chính thức đưa đô thị lớn nhất VN vượt qua cả Bangkok (Thái Lan) và Jakarta (Indonesia) để lọt vào top 3 trung tâm tài chính lớn nhất Đông Nam Á, đồng thời đứng trong nhóm có tiềm năng tăng trưởng mạnh nhất 2 - 3 năm tới.

Đây được coi là trái ngọt đầu tiên kể từ thời khắc lịch sử Trung tâm Tài chính quốc tế tại TP.HCM (VIFC - HCM) chính thức bấm nút vận hành. Chỉ trong thời gian ngắn, bán đảo Thủ Thiêm đã thu hút hàng loạt định chế tài chính, các quỹ quản lý tài sản lớn từ Mỹ, châu Âu và Singapore đến mở văn phòng. Khu công nghiệp tài chính VIFC trải rộng trên diện tích khoảng 898 ha, với vùng lõi rộng 9,2 ha tại Thủ Thiêm và đã thu hút hơn 9 tỉ USD vốn đăng ký từ 13 thành viên sáng lập và chiến lược.

Hơn 500 công ty đã đăng ký làm thành viên, cho thấy niềm tin ngày càng tăng của các nhà đầu tư vào tham vọng trở thành trung tâm tài chính khu vực của VN. Trung tâm tài chính quốc tế đầu tiên của cả nước đặt tại TP.HCM, được kỳ vọng sẽ trở thành "chiếc phễu khổng lồ" luân chuyển hàng tỉ USD, không chỉ cho riêng TP mà còn biến Thủ Thiêm thành cổng trung chuyển vốn quốc tế cho toàn vùng kinh tế trọng điểm phía nam, kết nối trực tiếp với các trục tài chính lớn như Singapore, Hồng Kông.

Có tiền, có dòng vốn quốc tế khổng lồ từ Thủ Thiêm, TP.HCM đang bước những bước tự tin hơn bao giờ hết trên hành trình hiện thực hóa giấc mơ tiến biển. Vùng đất ngập mặn Cần Giờ năm xưa nay được định vị trở thành mặt tiền hướng biển mới của cả TP. Chỉ một thời gian ngắn nữa thôi, siêu cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ sẽ chính thức thành hình.

Đây là quân bài chiến lược trực tiếp đưa TP.HCM vào bản đồ hàng hải toàn cầu, cạnh tranh sòng phẳng với các trung tâm hàng hải lớn nhất khu vực. Kết hợp cùng khu đô thị lấn biển, hành lang kinh tế dọc sông, hệ thống cầu đường vượt biển, metro, cao tốc kết nối bến bãi, cuộc dịch chuyển lịch sử này đang biến đô thị mang tên Bác từ một thành phố sông nước trở thành đô thị biển tầm khu vực, mở toang cánh cửa kết nối chuỗi cung ứng logistics toàn cầu.

Và để vận hành trơn tru một siêu cảng biển tầm cỡ cùng một trung tâm tài chính luân chuyển hàng tỉ USD mỗi ngày, "trái tim công nghệ" là mảnh ghép cuối cùng. Khu vực Thủ Đức (cũ) được thiết lập với sứ mệnh trở thành hạt nhân của nền kinh tế tri thức. Ở đó, Đại học Quốc gia cung ứng nguồn nhân lực chất lượng cao, Khu Công nghệ cao đóng vai trò nghiên cứu và sản xuất, còn Trung tâm tài chính Thủ Thiêm nắm vai trò cấp vốn.

Lãnh đạo TP.HCM đã chính thức tuyên bố chấm dứt kỷ nguyên gia công, lắp ráp giá rẻ. Làn sóng chuyển dịch chuỗi cung ứng công nghệ toàn cầu đã và đang tìm về TP.HCM, mang theo hàng loạt dự án nghiên cứu phát triển (R&D), trí tuệ nhân tạo (AI), hệ thống trung tâm dữ liệu (Data Center) đạt chuẩn thế giới. Đặc biệt, ngành công nghiệp vi mạch bán dẫn đang được đầu tư trọng điểm, mục tiêu đưa TP.HCM tham gia sâu vào công đoạn thiết kế và làm chủ chuỗi giá trị công nghệ toàn cầu.

Vươn lên xứng tầm đô thị đặc biệt "Hồi mới thống nhất đất nước, TP.HCM có khoảng 3 triệu dân, trong đó dân nhập cư rất lớn. Khi ấy, VN vẫn còn bị cấm vận, TP.HCM cũng bị ảnh hưởng bởi cơ chế quản lý kinh tế hóa tập trung, ngăn sông cấm chợ. Dù có vị trí địa chính trị chiến lược nhưng do thiếu nguyên vật liệu, các nhà máy đóng cửa, người dân thiếu ăn, điều quan tâm nhất chỉ là lo đảm bảo an ninh lương thực cho người dân.

Nhìn lại chặng đường đã qua, trong tôi vẫn luôn vẹn nguyên một niềm tự hào sâu sắc về một TP kiên cường, luôn chủ động vươn mình, sẵn sàng đi đầu và chấp nhận thử thách", đại biểu Quốc hội, PGS-TS Trần Hoàng Ngân (Trường ĐH Sài Gòn) chia sẻ cảm xúc. Dù vậy, đứng trước những tiềm năng và lợi thế to lớn, ông Trần Hoàng Ngân vẫn thấy trăn trở vì những gì đạt được hôm nay chưa thực sự tương xứng.

Ông luôn đau đáu một kỳ vọng lớn lao hơn và cho rằng TP.HCM đang nắm trong tay đầy đủ mọi cơ hội để thực hiện hết kỳ vọng của ông cùng những người con của TP. PGS-TS Trần Hoàng Ngân nhận xét: TP.HCM đang hân hoan bước vào cột mốc kỷ niệm 50 năm ngày TP được mang tên Bác với một tâm thế hoàn toàn mới. Giờ đây, TP không chỉ mở rộng về không gian địa lý, không gian phát triển hướng ra biển, mà còn mở rộng cả về tư duy và tầm nhìn.

TP.HCM hiện đã trở thành nơi hội tụ cốt lõi của 3 nguồn sức mạnh chiến lược: Tài chính, kinh tế và công nghệ. Cụ thể, về tài chính, TP.HCM vốn là trung tâm tài chính ngân hàng lớn nhất cả nước, với bước đi chiến lược là Trung tâm Tài chính quốc tế, hiện đã nâng cao năng lực huy động vốn, kết nối trực tiếp với nguồn lực tài chính toàn cầu mà không phải qua trung gian, tối ưu hóa chi phí để phục vụ cho sự phát triển của đất nước.

Về kinh tế, TP chủ trương mở rộng không gian kinh tế, đặc biệt là chiến lược tiến ra biển gắn liền với phát triển kinh tế cảng biển và chuỗi cung ứng logistics hiện đại. Bên cạnh đó, lĩnh vực công nghiệp - vốn chiếm đến 33% GRDP - đang tái cơ cấu mạnh mẽ theo chiều sâu, dịch chuyển từ các ngành thâm dụng lao động sang công nghiệp công nghệ cao và công nghiệp thông minh.

TP.HCM có nhiều cảng biển, cảng nước sâu như Thị Vải - Cái Mép, cụm cảng Sài Gòn trước đây hay cảng Cát Lái, đặc biệt là Cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ sắp hình thành. Lợi thế này khiến các đối thủ nặng ký như Singapore, Hồng Kông đều phải kiêng dè. Nếu TP có thể đầu tư, kết nối các cụm cảng này trở thành một cụm logistics trọng điểm của cả nước, phát huy hết tiềm năng kinh tế biển thì sẽ trở thành một đối thủ cạnh tranh rất lớn ở khu vực châu Á.

Về công nghệ, TP.HCM đang định hình rõ nét là trung tâm khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo hạt nhân. Với việc hội tụ các trường đại học, viện nghiên cứu, trung tâm R&D, trung tâm Cách mạng công nghiệp 4.0 (C4IR) và hệ sinh thái khởi nghiệp, TP đang tạo ra một lực lượng sản xuất mới. Động lực công nghệ này sẽ thẩm thấu vào mọi ngành kinh tế thông qua việc ứng dụng AI, dữ liệu lớn (Big Data) và hạ tầng số.

Đặc biệt, mọi sự chuyển dịch về mô hình kinh tế đều cần một bệ đỡ về thể chế. Từ Nghị quyết 54 sang Nghị quyết 98, Nghị quyết 09 và hiện tại là việc phối hợp với Chính phủ xây dựng dự thảo luật Đô thị đặc biệt, TP.HCM đang nỗ lực sở hữu một hành lang pháp lý thực sự tương thích với quy mô kinh tế, quy mô dân số và vị trí chiến lược của mình.

Việc giải quyết được bài toán thể chế chính là chìa khóa vàng để tháo gỡ triệt để điểm nghẽn hạ tầng và khơi thông mọi nguồn lực. "Tôi tin rằng với những thông điệp định hướng từ Trung ương cùng các cơ chế đặc thù đang dần hoàn thiện, TP.HCM đã sẵn sàng bước sang một vận hội lớn. Chúng ta đang có đầy đủ không gian, động lực và cơ hội lịch sử để thực sự bứt phá, vươn lên xứng tầm là một đô thị đặc biệt, dẫn dắt nền kinh tế cả nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới", PGS-TS Trần Hoàng Ngân nhận định.