Luật hóa 10 hành vi trốn thuế: Minh bạch hóa môi trường kinh doanh

Luật hóa 10 hành vi trốn thuế: Minh bạch hóa môi trường kinh doanh (Dân trí) - Việc luật hóa chi tiết 10 hành vi trốn thuế không chỉ là công cụ để cơ quan chức năng siết chặt quản lý, chống thất thu ngân sách mà còn giúp người nộp thuế chủ động tuân thủ pháp luật. Luật Quản lý thuế năm 2025 (Luật số 108/2025/QH15) chính thức có hiệu lực từ hôm nay (1/7).

Trong đó, một trong những nội dung đáng chú ý là 10 hành vi bị xác định là trốn thuế được quy định rõ và cụ thể. Việc nắm vững các quy định này không chỉ giúp người nộp thuế chủ động tuân thủ pháp luật mà còn hạn chế tối đa các rủi ro pháp lý và mức xử phạt đi kèm. 10 hành vi bị xác định là trốn thuế 1. Không nộp hồ sơ đăng ký thuế; không nộp hồ sơ khai thuế; nộp hồ sơ khai thuế sau 90 ngày kể từ ngày hết hạn trong trường hợp dẫn đến thiếu số tiền thuế phải nộp, hoặc ngày hết thời hạn gia hạn nộp hồ sơ khai thuế theo quy định của luật này dẫn đến thiếu số tiền thuế phải nộp hoặc tăng số tiền thuế được miễn, giảm, hoàn.

2. Không ghi chép, ghi nhận trong sổ kế toán các khoản thu liên quan đến việc xác định số tiền thuế phải nộp. 3. Không lập hóa đơn và không kê khai thuế khi bán hàng hóa, dịch vụ theo quy định của pháp luật hoặc ghi giá trị trên hóa đơn bán hàng thấp hơn giá trị thanh toán thực tế của hàng hóa, dịch vụ đã bán để khai thuế. 4. Sử dụng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp, sử dụng không hợp pháp hóa đơn, chứng từ để hạch toán hàng hóa, dịch vụ mua vào trong hoạt động phát sinh nghĩa vụ thuế, làm giảm số thuế phải nộp hoặc làm tăng số thuế được miễn, giảm, khấu trừ, hoàn hoặc không phải nộp.

5. Sử dụng chứng từ, tài liệu không phản ánh đúng bản chất giao dịch hoặc giá trị giao dịch thực tế để xác định sai số tiền thuế phải nộp, số tiền thuế được miễn, số tiền thuế được giảm, số tiền thuế được hoàn, số tiền thuế không phải nộp. 6. Khai sai với thực tế hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu mà cá nhân, tổ chức vi phạm không tự nguyện khắc phục hậu quả bằng cách nộp đủ số tiền thuế phải nộp theo quy định.

7. Cố ý không kê khai hoặc khai sai về thuế đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu. 8. Cấu kết với người gửi hàng để nhập khẩu hàng hóa nhằm mục đích trốn thuế. 9. Sử dụng hàng hóa thuộc đối tượng không chịu thuế, miễn thuế, xét miễn thuế không đúng mục đích quy định mà không khai báo việc chuyển đổi mục đích sử dụng với cơ quan quản lý thuế.

10. Người nộp thuế có hoạt động kinh doanh trong thời gian ngừng, tạm ngừng hoạt động kinh doanh nhưng không thông báo với cơ quan quản lý thuế. Chuyên gia: Quy định rõ 10 hành vi trốn thuế giúp giảm thất thu Trao đổi với phóng viên Dân trí, chuyên gia kinh tế Đinh Trọng Thịnh nhận định, việc quy định cụ thể 10 hành vi bị coi là trốn thuế giúp tạo ra khuôn khổ pháp lý rõ ràng, minh bạch hơn trong công tác quản lý thuế.

Trước đây, một số hành vi có thể gây tranh cãi trong quá trình xác định vi phạm, nhưng khi được luật hóa chi tiết, cả cơ quan thuế và người nộp thuế đều có chung căn cứ để thực hiện và giám sát. Điều này góp phần tăng tính răn đe, đồng thời bảo đảm việc xử lý vi phạm được thống nhất, công bằng. Đối với người nộp thuế, quy định rõ ràng cũng giúp nâng cao ý thức tuân thủ, xem xét lại hành vi của mình.

Cá nhân, hộ kinh doanh và doanh nghiệp sẽ chủ động hơn trong việc kê khai, sử dụng hóa đơn, lưu trữ chứng từ và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế, thay vì chỉ quan tâm đến việc nộp thuế đúng hạn. “Đây cũng là nền tảng để xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, cạnh tranh lành mạnh và giảm thất thu ngân sách”, ông nhận định. Trong bối cảnh chuyển đổi số và giao dịch điện tử ngày càng phổ biến, việc xác định rõ các hành vi trốn thuế cũng giúp nâng cao hiệu quả ứng dụng công nghệ trong quản lý thuế, hỗ trợ cơ quan chức năng phân tích dữ liệu, phát hiện sớm các dấu hiệu rủi ro và ngăn chặn gian lận.

Đưa ra lời khuyên, ông Thịnh cho biết điều quan trọng nhất là người nộp thuế cần chủ động cập nhật các quy định mới, đặc biệt là những nội dung liên quan đến đăng ký thuế, kê khai, sử dụng hóa đơn điện tử và lưu giữ chứng từ. Đối với các hộ, cá nhân kinh doanh cần đặc biệt lưu ý các quy định mới về kê khai và nộp thuế theo lộ trình áp dụng để có sự chuẩn bị sớm.

Trong trường hợp chưa nắm rõ quy định, người nộp thuế nên chủ động trao đổi với cơ quan thuế hoặc đơn vị tư vấn chuyên môn thay vì tự thực hiện theo kinh nghiệm, nhằm tránh những vi phạm không đáng có và các rủi ro pháp lý về sau. Xử lý thế nào khi có dấu hiệu trốn thuế? Với trường hợp có dấu hiệu trốn thuế, cơ quan thuế sẽ áp dụng 2 biện pháp, gồm thu thập thông tin và tạm giữ tài liệu liên quan đến trường hợp có dấu hiệu trốn thuế.

Thủ trưởng cơ quan quản lý thuế có quyền yêu cầu cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan đến trường hợp có dấu hiệu trốn thuế cung cấp thông tin bằng văn bản hoặc trả lời trực tiếp. Cơ quan thuế có quyền truy cập vào dữ liệu phần mềm kế toán, hóa đơn điện tử, máy tính tiền của người nộp thuế có dấu hiệu trốn thuế. Cơ quan, tổ chức, cá nhân được yêu cầu cung cấp thông tin có trách nhiệm cung cấp thông tin đúng nội dung, thời hạn, địa chỉ được yêu cầu và chịu trách nhiệm về tính chính xác, trung thực của thông tin đã cung cấp.

Thủ trưởng cơ quan quản lý thuế, trưởng đoàn kiểm tra thuế quyết định tạm giữ tài liệu liên quan đến trường hợp có dấu hiệu trốn thuế. Việc tạm giữ tài liệu liên quan đến trường hợp có dấu hiệu trốn thuế được áp dụng khi cần căn cứ xác định hành vi trốn thuế. Khi tạm giữ tài liệu liên quan đến trường hợp có dấu hiệu trốn thuế, trưởng đoàn kiểm tra thuế phải lập biên bản tạm giữ và có trách nhiệm bảo quản tài liệu tạm giữ.

Cơ quan quản lý thuế phải giao một bản quyết định tạm giữ, biên bản tạm giữ liên quan đến trường hợp có dấu hiệu trốn thuế cho tổ chức, cá nhân có tài liệu bị tạm giữ.