Tầm nhìn 5 năm đầu của VIFC-HCMC: Định hình 4 trụ cột lõi để hút "đại bàng" tài chính

Tầm nhìn 5 năm đầu của VIFC-HCMC: Định hình 4 trụ cột lõi để hút "đại bàng" tài chính Được kỳ vọng sẽ trở thành thỏi nam châm hút dòng vốn tỷ USD, Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam tại TPHCM (VIFC-HCMC) đang vạch ra lộ trình phát triển mang tính thực tiễn cao: Không dàn trải mà tập trung vào những lĩnh vực có nhu cầu thực lớn nhất để tạo lực đẩy cho toàn nền kinh tế.

Dù bức tranh cơ hội dành cho các định chế tài chính quốc tế rất rõ ràng, việc gỡ bỏ những "nút thắt" về khung pháp lý, đặc biệt là điều kiện gia nhập thị trường, đang là nhiệm vụ cấp bách được cơ quan điều hành đặt lên hàng đầu. Theo chia sẻ của PGS.TS. Nguyễn Hữu Huân - Phó Chủ tịch Cơ quan điều hành VIFC-HCMC, trong 3 - 5 năm đầu tiên, trung tâm không đặt mục tiêu trở thành hệ sinh thái tài chính toàn diện ngay lập tức như mô hình của Singapore hay Hồng Kông.

Thay vào đó, định hướng cốt lõi là giải quyết "cơn khát" vốn của nền kinh tế Việt Nam, nhanh chóng thu hút dòng vốn quốc tế và tạo ra những tác động lan tỏa trực tiếp. Theo PGS.TS. Nguyễn Hữu Huân, VIFC-HCMC đã xác định 4 trụ cột ưu tiên phát triển trong giai đoạn khởi động, song hành cùng các thị trường ngách có tính chuyên biệt cao. Thứ nhất là hệ sinh thái quản lý tài sản.

Ưu tiên hàng đầu là sự phát triển của các quỹ đầu tư, công ty quản lý quỹ, quỹ mạo hiểm, quỹ tư nhân và mô hình family office. Với quy mô dân số gần 120 triệu người và tốc độ tăng trưởng kinh tế thuộc nhóm dẫn đầu khu vực, thị trường quản lý tài sản tại Việt Nam hiện vẫn còn quá nhỏ. VIFC-HCMC được định hướng trở thành bến đỗ cho các định chế quản lý tài sản quốc tế, qua đó bơm vốn nhanh chóng cho các lĩnh vực hạ tầng, công nghệ cao, chuyển đổi xanh và khu vực kinh tế tư nhân.

Thứ hai là thị trường vốn và huy động vốn quốc tế. Trong bối cảnh Việt Nam cần hàng trăm tỷ USD để phát triển hạ tầng giao thông, logistics, đô thị và năng lượng tái tạo, VIFC-HCMC sẽ là kênh kết nối trực tiếp. Các công cụ tài chính như trái phiếu hạ tầng, trái phiếu xanh, trái phiếu doanh nghiệp quốc tế, cùng các quỹ tín dụng tư nhân sẽ được tập trung phát triển để hỗ trợ mục tiêu tăng trưởng bền vững.

Thứ ba là Sàn Giao dịch Hàng hóa Quốc tế. Dù là một trong những quốc gia xuất khẩu nông sản hàng đầu thế giới (với các mặt hàng như cà phê, gạo, hồ tiêu, cao su, thủy sản), Việt Nam hiện vẫn phải phụ thuộc vào các trung tâm nước ngoài trong việc định giá và phòng ngừa rủi ro. Việc hình thành Sàn Giao dịch Hàng hóa Quốc tế tại TPHCM sẽ kéo quyền định giá về sân nhà, đồng thời mở ra hệ sinh thái dịch vụ tài chính khổng lồ đi kèm như tài trợ thương mại, kho vận, bảo hiểm và phái sinh hàng hóa.

Thứ tư là công nghệ tài chính (Fintech) và đổi mới sáng tạo. Tận dụng dân số trẻ và nền tảng nhân lực công nghệ dồi dào, VIFC-HCMC sẽ triển khai cơ chế thử nghiệm (sandbox) cho các mô hình kinh doanh mới. Những lĩnh vực như thanh toán xuyên biên giới, ngân hàng số, AI trong tài chính, quản lý công nghệ (regtech, suptech), blockchain và token hóa tài sản không chỉ là cơ hội kinh doanh mà còn đóng vai trò là hạ tầng công nghệ vận hành cho toàn bộ trung tâm.

Bên cạnh đó, trung tâm cũng nhắm đến các lĩnh vực chuyên biệt như tài chính hàng không, tài chính hàng hải và tài chính xanh. Đây là những ngách thị trường mà nền kinh tế Việt Nam có nhu cầu rất lớn nhưng hiện vẫn đang phụ thuộc gần như hoàn toàn vào các tổ chức nước ngoài. Sự hình thành của 4 trụ cột trên sẽ định hình lại phương thức hoạt động của các ngân hàng quốc tế tại Việt Nam.

PGS.TS. Nguyễn Hữu Huân nhận định: cơ hội lớn nhất cho các định chế ngoại trong 3 - 5 năm tới không nằm ở mảng tín dụng truyền thống. Ngược lại, "miếng bánh" hấp dẫn nhất sẽ đến từ các dịch vụ tài chính mang hàm lượng giá trị gia tăng cao. Sự bùng nổ của thị trường vốn sẽ kéo theo nhu cầu khổng lồ về ngân hàng đầu tư, tư vấn tài chính, bảo lãnh phát hành, M&A và thu xếp vốn.

Đồng thời, sự ra đời của Sàn Giao dịch Hàng hóa Quốc tế sẽ tạo đất diễn cho các nghiệp vụ tài trợ thương mại và quản trị rủi ro ngoại hối. Trong lĩnh vực Fintech, sự bắt tay giữa ngân hàng và các công ty công nghệ sẽ tạo ra những đột phá về thanh toán và ngân hàng số. Đặc biệt, các nghiệp vụ phức tạp như cho thuê tàu bay, tài trợ mua sắm tàu biển hay quản trị rủi ro nhiên liệu sẽ là sân chơi riêng thể hiện thế mạnh vượt trội của các ngân hàng quy mô toàn cầu.

Có thể nói, trong 3-5 năm đầu, VIFC-HCMC sẽ tập trung xây dựng hệ sinh thái tài chính gắn trực tiếp với nhu cầu vốn của nền kinh tế thực. Những ngân hàng quốc tế có thế mạnh về ngân hàng đầu tư, quản lý tài sản, tài trợ thương mại, tài chính hàng hóa, fintech, tài chính hàng không và tài chính hàng hải sẽ là những tổ chức có nhiều cơ hội nhất để mở rộng hoạt động và đồng hành cùng quá trình phát triển của VIFC.

Dù tiềm năng là rất lớn, thực tế triển khai đang vấp phải những rào cản kỹ thuật cần được nhanh chóng tháo gỡ. Điển hình là quy định yêu cầu ngân hàng mẹ phải có xếp hạng tín nhiệm quốc tế từ mức AA trở lên để được thành lập ngân hàng 100% vốn nước ngoài hoặc chi nhánh tại VIFC-HCMC. Đại diện Cơ quan điều hành VIFC-HCMC chỉ ra nghịch lý: Quy định này ban đầu nhằm đảm bảo an toàn hệ thống, nhưng lại vô tình cản bước rất nhiều "đại bàng".

Hiện có hơn 10 ngân hàng lớn từ Mỹ, Nhật Bản, Trung Quốc, châu Âu... rất muốn tham gia, nhưng đang bị vướng. Nếu áp dụng cứng nhắc, chỉ những cái tên như JPMorgan mới đủ chuẩn, trong khi hàng loạt định chế khổng lồ có vai trò trọng yếu trong hệ thống tài chính toàn cầu như Bank of America, Bank of China hay MUFG Bank lại bị loại. Để giải quyết, VIFC-HCMC đang tích cực kiến nghị các cơ quan có thẩm quyền sửa đổi theo hướng linh hoạt hơn.

Trong giai đoạn đầu, trung tâm cần ưu tiên tạo lập hệ sinh thái đủ đa dạng và quy mô. Giải pháp được đề xuất là có thể hạ ngưỡng xếp hạng tín nhiệm hoặc kết hợp thêm các tiêu chí thực chất khác như: Quy mô tổng tài sản, vốn chủ sở hữu, năng lực quản trị rủi ro, mức độ tuân thủ chuẩn mực Basel và kinh nghiệm quốc tế của ngân hàng mẹ. Sự khác biệt về điều kiện quy mô tài sản cũng phản ánh nguyên tắc quản lý thận trọng của Việt Nam.

Quy định hiện hành yêu cầu tổng tài sản tối thiểu 10 tỷ USD cho việc mở ngân hàng 100% vốn nước ngoài, nhưng đòi hỏi tới 20 tỷ USD đối với chi nhánh ngân hàng nước ngoài. Nguyên nhân cốt lõi là do ngân hàng 100% vốn nước ngoài là một pháp nhân độc lập tại Việt Nam, có bộ đệm vốn riêng để tự xử lý rủi ro. Ngược lại, chi nhánh nước ngoài phụ thuộc trực tiếp vào bảng cân đối kế toán của ngân hàng mẹ, do đó đòi hỏi ngân hàng mẹ phải có quy mô tài chính vượt trội hơn hẳn để bảo lãnh mọi rủi ro phát sinh.

Dù vậy, Cơ quan điều hành khẳng định vẫn đang tiếp tục lắng nghe ý kiến nhà đầu tư để rà soát, cân bằng giữa chất lượng dòng vốn và sức hấp dẫn của môi trường đầu tư. Để cạnh tranh sòng phẳng với các trung tâm tài chính trong khu vực, cơ chế ưu đãi thuế đang được thiết kế như một đòn bẩy chiến lược. Theo Nghị quyết của Quốc hội và các nghị định hướng dẫn, các tổ chức tài chính hoạt động tại VIFC-HCMC sẽ được hưởng các chính sách ưu đãi về thuế thu nhập doanh nghiệp, bao gồm cả việc miễn/giảm thuế đối với thu nhập lãi từ các khoản cho vay và dịch vụ tài chính quốc tế đủ điều kiện.

Cụ thể, đối với các khoản thu nhập từ hoạt động tài chính quốc tế phát sinh trong phạm vi hoạt động của VIFC-HCMC, bao gồm thu nhập lãi từ các khoản cho vay đủ điều kiện theo quy định, các tổ chức tài chính và ngân hàng nước ngoài có thể được áp dụng các cơ chế ưu đãi về thuế thu nhập doanh nghiệp và các sắc thuế liên quan. Mục tiêu của chính sách này là giảm chi phí vốn, khuyến khích các định chế tài chính quốc tế đưa nguồn vốn vào Việt Nam thông qua VIFC-HCMC thay vì thực hiện giao dịch tại các trung tâm tài chính khác trong khu vực.

Đây là thông lệ khá phổ biến tại nhiều trung tâm tài chính quốc tế trên thế giới. Theo quan điểm của PGS.TS. Nguyễn Hữu Huân, bản chất của các ưu đãi thuế không nhằm tạo lợi thế cho riêng một tổ chức nào mà nhằm thu hút dòng vốn quốc tế, tăng thanh khoản thị trường và thúc đẩy các hoạt động tài chính xuyên biên giới. Khi các ngân hàng quốc tế có thể huy động và cho vay với chi phí cạnh tranh hơn, doanh nghiệp và các dự án tại Việt Nam cũng sẽ được tiếp cận nguồn vốn với chi phí hợp lý hơn.

Tuy nhiên, việc được hưởng ưu đãi thuế hay miễn thuế cụ thể sẽ phụ thuộc vào tính chất giao dịch, đối tượng khách hàng, địa điểm thực hiện giao dịch và việc đáp ứng các điều kiện theo quy định của Nghị quyết và các nghị định hướng dẫn. Các giao dịch được thực hiện trong phạm vi VIFC-HCMC và phục vụ các hoạt động tài chính quốc tế sẽ là đối tượng được ưu tiên áp dụng những cơ chế ưu đãi này.

Có thể nói, đây là một trong những chính sách quan trọng giúp VIFC-HCMC nâng cao sức hấp dẫn đối với các ngân hàng và tổ chức tài chính toàn cầu. Bên cạnh các ưu đãi về thuế, VIFC-HCMC còn được thiết kế với các cơ chế đặc thù về ngoại hối, pháp luật áp dụng, giải quyết tranh chấp, thủ tục cấp phép và môi trường kinh doanh theo chuẩn mực quốc tế.

Sự kết hợp giữa các yếu tố này mới là yếu tố quyết định giúp thu hút các định chế tài chính quốc tế đến và triển khai hoạt động kinh doanh tại Việt Nam. Thiết kế: Tuấn Trần - 10:00 30/06/2026