Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: Thu hút vốn FDI để tăng cường nội lực, tự chủ và tăng trưởng bền vững

Phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết số 10-NQ/TW về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho biết Nghị quyết được Bộ Chính trị ban hành trên cơ sở tổng kết 40 năm thực hiện chủ trương mở cửa và thu hút đầu tư nước ngoài của Đảng, thể hiện bước chuyển trong tư duy phát triển.

Nếu trước đây trọng tâm là mở cửa và thu hút dòng vốn quốc tế thì giai đoạn mới là chủ động lựa chọn, sử dụng hiệu quả các nguồn lực quốc tế để tạo dựng năng lực cạnh tranh quốc gia. Từ các ý kiến góp ý của địa phương, các ngành và các đối tác quốc tế tại hội nghị, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho rằng vốn rất quan trọng, nhất là trong giai đoạn đầu của quá trình mở cửa cách đây 40 năm, và tiếp tục có ý nghĩa đối với cả nhà đầu tư nước ngoài cũng như doanh nghiệp Việt Nam trong nước.

Tuy nhiên, hiện nay, Việt Nam không chỉ cần vốn, mà còn rất cần công nghệ, thị trường nước ngoài, phương thức quản trị và các nguồn lực quốc tế khác. Nhìn lại quá trình từ Luật Đầu tư nước ngoài năm 1987 đến nay, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định Việt Nam đã từng bước hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường, mở rộng hội nhập và xây dựng môi trường đầu tư ngày càng minh bạch, ổn định.

Đến nay, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam tương đương hơn 180% GDP, trong đó khu vực FDI chiếm khoảng 75%, đóng góp tích cực vào tăng trưởng, xuất khẩu, công nghiệp hóa, tạo việc làm và tiếp nhận công nghệ. Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Việt Nam ngày nay đã có vị thế khác. Vấn đề đặt ra không còn là làm thế nào để có thêm vốn nước ngoài, mà là làm thế nào để sử dụng hiệu quả nguồn lực nước ngoài nhằm nâng cao nội lực, nâng cao năng lực công nghệ, sức cạnh tranh và sự tự chủ của nền kinh tế.

Tuy nhiên, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, cũng chỉ rõ những hạn chế trong thu hút đầu tư nước ngoài thời gian qua. Tỷ lệ nội địa hóa còn thấp, liên kết giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước, chuyển giao công nghệ, nghiên cứu phát triển và đào tạo nhân lực chất lượng cao chưa đạt kỳ vọng. Nhiều dự án vẫn chủ yếu gia công, lắp ráp, sử dụng nhiều đất đai, lao động phổ thông, năng lượng giá rẻ hoặc dựa vào ưu đãi, chưa tạo được năng lực mới cho nền kinh tế.

Để khắc phục những hạn chế này, Nghị quyết số 10 đã đặt ra những mục tiêu và yêu cầu cao hơn nhiều. Phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài phải gắn với nâng cao năng lực tự chủ chiến lược, năng lực sản xuất, công nghệ và sức cạnh tranh của nền kinh tế. Đến năm 2030, Việt Nam phấn đấu thuộc nhóm dẫn đầu ASEAN về môi trường đầu tư kinh doanh, năng lực cạnh tranh, đổi mới sáng tạo, chất lượng dịch vụ công và khả năng tiếp cận các dự án đầu tư nước ngoài chất lượng cao, đồng thời thực hiện nhiều chỉ tiêu cụ thể khác.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh, để đạt được những mục tiêu cao này, toàn hệ thống phải nhận thức sâu sắc toàn bộ nội dung nghị quyết, hành động quyết liệt hơn, nhanh hơn và thực chất hơn trong tư duy về đầu tư nước ngoài. Cụ thể, Việt Nam phải chủ động tiếp cận, lựa chọn, dẫn dắt và sử dụng hiệu quả các dòng vốn quốc tế để bồi đắp năng lực quốc gia.

“Hiệu quả thu hút đầu tư phải được tính toán bằng năng suất và chất lượng của vốn, trình độ công nghệ sử dụng, số việc làm chất lượng cao, khả năng đào tạo kỹ sư, nhà quản trị Việt Nam, mức độ kết nối doanh nghiệp trong nước vào chuỗi cung ứng, tạo thêm giá trị gia tăng và tham gia vào các hoạt động đổi mới sáng tạo tại Việt Nam”, Tổng Bí thư nêu rõ.

Tổng Bí thư lưu ý, Việt Nam không chỉ thu hút đầu tư theo địa giới hành chính, mà phải tổ chức theo liên kết cụm ngành, chuỗi giá trị, hệ sinh thái công nghiệp, đổi mới sáng tạo và không gian liên vùng. “Chúng ta không cạnh tranh bằng cách hạ thấp tiêu chuẩn hay đánh đổi môi trường, tài nguyên, an sinh và an ninh kinh tế để lấy tăng trưởng trước mắt, mà phải cạnh tranh bằng chất lượng thể chế, hạ tầng hiện đại, nhân lực chất lượng cao, chi phí tuân thủ thấp, dịch vụ công chuyên nghiệp và môi trường kinh doanh ổn định, có thể dự báo”, Tổng Bí thư nhấn mạnh.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh việc triển khai Nghị quyết số 10-NQ/TW phải gắn chặt với Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và các nghị quyết chiến lược của Bộ Chính trị, đặc biệt là Nghị quyết số 68 về phát triển kinh tế tư nhân và Nghị quyết số 79 về phát triển kinh tế nhà nước. Mục tiêu của thu hút đầu tư nước ngoài trong giai đoạn mới không còn chỉ là bổ sung nguồn vốn mà phải chuyển hóa các nguồn lực quốc tế thành năng lực của nền kinh tế Việt Nam.

Để làm được điều đó, doanh nghiệp tư nhân cần có điều kiện tham gia, học hỏi và từng bước vươn lên trong chuỗi giá trị; kinh tế nhà nước phải đầu tư, dẫn dắt ở các lĩnh vực nền tảng, chiến lược, tạo hạ tầng và dư địa phát triển cho các khu vực khác. Ba khu vực kinh tế phải phát triển trong mối quan hệ hợp tác, cộng hưởng thay vì tách rời.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu các cấp, các ngành và địa phương thống nhất nhận thức, đổi mới mạnh mẽ tư duy về đầu tư nước ngoài; tạo điều kiện thuận lợi cho các nhà đầu tư có năng lực, công nghệ, trách nhiệm và cam kết gắn bó lâu dài với Việt Nam. Kiên quyết sàng lọc, không tiếp nhận các dự án công nghệ lạc hậu, tiêu hao năng lượng, sử dụng đất kém hiệu quả, có nguy cơ gây ô nhiễm, chuyển giá, trốn thuế hoặc ảnh hưởng đến quốc phòng, an ninh, dữ liệu và hạ tầng trọng yếu.

Về hoàn thiện thể chế, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu xây dựng môi trường đầu tư ổn định, minh bạch, có khả năng dự báo và phù hợp với thông lệ quốc tế; rà soát, đồng bộ hóa các quy định về đầu tư, kinh doanh và thị trường. Các cơ quan nhà nước phải chuyển mạnh từ tư duy quản lý sang kiến tạo phát triển, quản trị hiện đại và phục vụ doanh nghiệp; đồng thời chuyển từ ưu đãi dựa trên đầu vào sang hỗ trợ theo kết quả đầu ra và mức độ thực hiện cam kết của nhà đầu tư.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng nhấn mạnh yêu cầu phát triển mạnh hệ sinh thái công nghiệp trong nước và tăng cường liên kết thực chất giữa doanh nghiệp FDI với doanh nghiệp Việt Nam. Theo đó, các bộ, ngành, địa phương không chỉ thu hút các tập đoàn nước ngoài mà phải đồng thời nâng cao năng lực doanh nghiệp trong nước để tham gia chuỗi cung ứng.

Các tập đoàn FDI lớn cần đồng hành phát triển công nghiệp hỗ trợ, đào tạo nhà cung ứng, chia sẻ tiêu chuẩn, chuyển giao tri thức và tạo điều kiện để doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Bên cạnh đó, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao được xác định là điều kiện quyết định để thu hút và giữ chân các dự án công nghệ cao.

Các địa phương có khu công nghiệp, khu kinh tế, khu công nghệ cao phải chủ động liên kết với các cơ sở đào tạo, viện nghiên cứu và doanh nghiệp để đào tạo nhân lực theo nhu cầu của ngành và các dự án chiến lược, từng bước giúp người Việt Nam đảm nhiệm các vị trí kỹ thuật, quản lý, nghiên cứu, thiết kế và vận hành trong doanh nghiệp FDI. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đồng thời yêu cầu đầu tư mạnh hơn cho hạ tầng chiến lược và hạ tầng phục vụ nền kinh tế mới, coi đây là nền tảng của năng lực cạnh tranh quốc gia.

Các địa phương không thể tiếp tục phát triển khu công nghiệp theo hướng manh mún, dàn trải, thiếu kết nối hạ tầng, thiếu nhà ở công nhân, dịch vụ xã hội, đào tạo nghề và thiếu sự gắn kết với doanh nghiệp trong nước. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu đổi mới căn bản công tác xúc tiến đầu tư theo hướng có trọng tâm, trọng điểm; không tiếp cận dàn trải mà phải chủ động làm việc với từng tập đoàn, nhóm tập đoàn, quỹ đầu tư và đối tác chiến lược.

Các cơ quan chức năng phải đồng hành cùng nhà đầu tư trong toàn bộ vòng đời dự án, từ giai đoạn tìm hiểu, triển khai, vận hành đến mở rộng đầu tư; đồng thời tăng cường hỗ trợ sau cấp phép, kịp thời tháo gỡ khó khăn cho các dự án hiện hữu, khuyến khích nhà đầu tư giữ lại lợi nhuận để tái đầu tư tại Việt Nam. Cùng với đó là cơ cấu lại, nâng cao năng lực hệ thống cơ quan xúc tiến đầu tư ở cả Trung ương và địa phương.

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, Nghị quyết số 10 không chỉ hướng đến thu hút FDI mà còn đặt mục tiêu phát triển đồng bộ thị trường vốn, nâng hạng thị trường chứng khoán, phát triển các quỹ đầu tư, trung tâm tài chính quốc tế và khu thương mại tự do. "Việt Nam không chỉ là điểm đến của các nhà máy sản xuất mà phải trở thành nơi huy động, phân bổ nguồn vốn và cung cấp các dịch vụ tài chính, công nghệ, đổi mới sáng tạo cho khu vực, trên cơ sở bảo đảm an ninh tài chính, an toàn hệ thống, minh bạch thông tin và kiểm soát hiệu quả các rủi ro về dòng vốn, rửa tiền, đầu cơ và thao túng thị trường", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh.

Khẳng định Nghị quyết chỉ có ý nghĩa khi được tổ chức thực hiện quyết liệt và lấy kết quả làm thước đo, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu mỗi bộ, ngành phải xây dựng chương trình hành động cụ thể, rõ việc, rõ thời hạn, rõ trách nhiệm. Mỗi địa phương phải xây dựng chiến lược thu hút đầu tư phù hợp với quy hoạch, lợi thế so sánh, điều kiện phát triển và khả năng liên kết vùng; không thể để địa phương nào cũng theo đuổi cùng một mô hình phát triển hoặc cùng cạnh tranh các dự án như cảng biển, sân bay, trung tâm dữ liệu hay khu công nghệ cao mà không dựa trên quy hoạch và nguồn lực thực tế.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng yêu cầu tăng cường điều phối ở tầm quốc gia, trong đó Trung ương giữ vai trò định hướng chiến lược, hoàn thiện thể chế, điều phối liên vùng, sàng lọc các dự án lớn và giám sát việc thực hiện; địa phương phải chủ động, sáng tạo nhưng không được cạnh tranh bằng cách phá vỡ quy hoạch, hạ thấp tiêu chuẩn hoặc đánh đổi lợi ích lâu dài.

Đồng thời, cần xây dựng bộ tiêu chí đánh giá hiệu quả khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài theo từng ngành, từng địa phương; tăng cường thống kê, đánh giá các dự án FDI về trình độ công nghệ, giá trị gia tăng, mức độ liên kết với doanh nghiệp trong nước và coi đây là căn cứ đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ của các cơ quan, địa phương.

Khẳng định Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển mới với một tâm thế mới, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh Việt Nam không thu hút đầu tư bằng mọi giá mà lựa chọn các nhà đầu tư có năng lực, trách nhiệm và cam kết đồng hành lâu dài, cùng chia sẻ công nghệ, đào tạo nhân lực, phát triển doanh nghiệp trong nước và nâng cao vị thế của Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Thu hút đầu tư nước ngoài không nhằm thay thế nội lực mà để tăng cường nội lực, nâng cao năng lực tự chủ, hướng tới tăng trưởng bền vững, bao trùm và chất lượng cao. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị toàn hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp và các nhà đầu tư phát huy tinh thần trách nhiệm, đổi mới sáng tạo, quyết tâm đưa Nghị quyết số 10 vào cuộc sống, chuyển hóa các chủ trương thành những dự án hiệu quả, doanh nghiệp mạnh, chuỗi giá trị mới và động lực phát triển mới cho đất nước.

Trong bối cảnh áp lực giao thông và lưu lượng hàng hóa liên tục gia tăng, việc sớm triển khai đường Liên cảng Cát Lái – Phú Hữu được kỳ vọng sẽ tạo hành lang vận tải hàng hóa chuyên biệt, giải tỏa áp lực cho mạng lưới đường bộ khu vực cảng Cát Lái, thúc đẩy vận tải thủy nội địa và mở rộng năng lực logistics cho toàn vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.

Nghị quyết số 10-NQ/TW đánh dấu bước chuyển trong tư duy phát triển khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài, từ mục tiêu thu hút vốn sang nâng cao chất lượng dòng vốn, chuyển giao công nghệ và tăng cường liên kết với doanh nghiệp trong nước, hướng tới mục tiêu đến năm 2030, Việt Nam thu hút 200-300 tỷ USD vốn FDI đăng ký, đồng thời nâng hạng thị trường chứng khoán lên nhóm mới nổi...

Thanh Hóa đang từng bước hoàn thiện hệ thống hạ tầng giao thông với các trục kết nối chiến lược theo hướng Đông - Tây và Bắc - Nam. Hàng loạt dự án quy mô lớn được nghiên cứu và triển khai nhằm mở rộng không gian phát triển, thu hút đầu tư, nâng cao năng lực cạnh tranh của tỉnh. Trong bối cảnh Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh đang đặt mục tiêu hoàn thiện mạng lưới đường sắt đô thị vào năm 2030, áp lực về tiến độ và chi phí đầu tư trở nên rất lớn.

Với tỷ lệ cầu cạn chiếm tới 50-90% chiều dài các tuyến, việc tìm kiếm một giải pháp kết cấu tối ưu nhằm giảm chi phí xây dựng, tiến độ thi công và mở ra hướng đi tự chủ công nghệ cho các nhà thầu Việt Nam là đặc biệt quan trọng. Việc Ngân hàng Nhà nước mới đây mở cơ chế đặc biệt cho 18 dự án của Vingroup, Sun Group và Masterise đã tạo ra rất nhiều tranh luận.

Sẽ là cực đoan nếu ủng hộ hay phản đối hoàn toàn. Thay vào đó, là góc nhìn ủng hộ có điều kiện để tin tưởng vào sự phát triển của đất nước, nhưng đồng thời thận trọng với những rủi ro tiềm ẩn... Ngày 22/6/2026, Ủy ban nhân dân Thành phố Hà Nội đã đồng loạt khởi công 5 tuyến đường sắt đô thị (metro) với tổng chiều dài khoảng 303,5 km và tổng mức đầu tư sơ bộ khoảng 1.315.256 tỷ đồng, đặt mục tiêu cơ bản hoàn thành vào năm 2030. Sàn giao dịch carbon trong nước chính thức được khai trương sáng ngày 29/6/2026 tại trụ sở Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội.

Sự kiện đánh dấu bước tiến quan trọng trong quá trình hình thành và phát triển thị trường carbon tại Việt Nam.