Cuộc đua dự trữ vàng 2026: Ai đang nắm giữ nhiều vàng nhất thế giới?

Cuộc đua dự trữ vàng 2026: Ai đang nắm giữ nhiều vàng nhất thế giới? (Dân trí) - Thống kê mới nhất năm 2026 từ WGC và IMF cho thấy một cuộc đua ngầm tích lũy kim loại quý đang làm thay đổi diện mạo hệ thống tài chính toàn cầu. Theo số liệu công bố, Mỹ tiếp tục dẫn đầu thế giới khi sở hữu kho vàng khổng lồ lên tới 8.133,5 tấn, chiếm khoảng 69% tổng dự trữ ngoại hối.

Ngay phía sau là các đại diện châu Âu như Đức với 3.350,3 tấn (tỷ trọng khoảng 69%), Italy nắm 2.451,8 tấn (khoảng 67%) và Pháp có 2.437,0 tấn (khoảng 65%). Khối lượng này được tích lũy từ thời kỳ hệ thống Bretton Woods, khi vàng còn là nền tảng của tiền tệ quốc tế. Đối với nhóm quốc gia phương Tây, kho vàng này mang tính chất di sản lịch sử và họ hầu như không mua ròng thêm trong nhiều thập kỷ qua.

Ngược lại, các nền kinh tế lớn tại châu Á lại có một lịch sử tiền tệ hoàn toàn khác. Trung Quốc hiện đứng thứ 5 với 2.313,4 tấn, Nhật Bản sở hữu 845,9 tấn. Do tích lũy dự trữ ngoại hối chủ yếu từ hoạt động xuất khẩu và phần lớn nắm giữ bằng đồng USD, tỷ trọng vàng trong tổng dự trữ của Trung Quốc chỉ chiếm khoảng 9%, trong khi Nhật Bản chỉ khoảng 5%.

Chính khoảng cách lớn về tỷ trọng này đang tạo ra động lực mua vàng mạnh mẽ nhất trên thị trường toàn cầu. Những quốc gia còn cách xa mức phân bổ của phương Tây lại chính là những cái tên đang gom vàng quyết liệt nhất nhằm tái cơ cấu tài sản, tạo ra nguồn cầu kéo dài nhiều năm cho thị trường. Cú hích từ rủi ro đóng băng tài sản và những "tay chơi" mới Quy mô mua vàng của các ngân hàng Trung ương kể từ năm 2022 đến nay gần như chưa từng có tiền lệ trong lịch sử hiện đại.

Số liệu từ WGC chỉ ra rằng vào năm 2022, lượng mua ròng đạt kỷ lục hơn 50 năm với khoảng 1.082 tấn. Sang năm 2023, con số này tiếp tục duy trì ở mức cao với khoảng 1.037 tấn. Bước sang quý I/2026, các ngân hàng Trung ương lại tiếp tục bổ sung thêm 244 tấn vàng vào kho dự trữ, cao hơn quý trước đó và vượt mức trung bình 5 năm. Bước ngoặt của xu hướng này bắt đầu từ tháng 2/2022, thời điểm khoảng 300 tỷ USD tài sản dự trữ của Ngân hàng Trung ương Nga bị phương Tây phong tỏa.

Sự kiện này khiến các nhà quản lý quỹ dự trữ quốc tế nhận ra rủi ro đối tác khi lưu giữ tài sản ở nước ngoài. Trong khi đó, vàng vật chất cất giữ trong nước không thể bị đóng băng, không chịu lệnh trừng phạt và không phụ thuộc vào hệ thống thanh toán của quốc gia khác. Trong làn sóng tích lũy này, Ba Lan nổi lên như một "pháo đài dự trữ" mới tại châu Âu.

Quốc gia này đã nâng lượng vàng từ 103 tấn năm 2018 lên 582 tấn vào quý I/2026, tương đương mức tăng hơn 460% chỉ trong vòng chưa đầy 8 năm. Đến tháng 1/2026, Ngân hàng Trung ương Ba Lan chính thức đặt mục tiêu nâng dự trữ lên 700 tấn để bảo đảm an ninh quốc gia trước các biến động địa chính trị. Một trường hợp đặc biệt khác là Uzbekistan khi mua thêm 25 tấn vàng trong quý I/2026, nâng tổng lượng nắm giữ lên 416 tấn.

Hiện tại, vàng chiếm tới 87% tổng dự trữ ngoại hối của quốc gia này, một trong những tỷ lệ cao nhất thế giới. Trong khi đó, Ấn Độ chọn chiến lược mua dài hạn và đều đặn để sở hữu 880,5 tấn vàng nhằm giảm sự phụ thuộc vào đồng USD và hạn chế rủi ro tỷ giá. Những ẩn số lớn đằng sau số liệu chính thức Điểm thu hút sự quan tâm lớn của giới tài chính chính là những dữ liệu chưa được công bố đầy đủ, đặc biệt là tại Trung Quốc.

Dù số liệu chính thức ghi nhận Bắc Kinh có 2.313,4 tấn vàng sau chuỗi 17 tháng mua ròng liên tiếp tính đến hết quý I/2026, các chuyên gia nhận định con số thực tế có thể cao hơn nhiều. Trung Quốc hiện là quốc gia khai thác vàng lớn nhất thế giới với khoảng 380 tấn mỗi năm, đồng thời khối lượng giao dịch vật chất trên Sàn giao dịch vàng Thượng Hải luôn duy trì ở mức rất cao.

Nhiều doanh nghiệp nhà nước tại đây cũng tham gia tích lũy vàng nhưng không phản ánh vào thống kê của ngân hàng Trung ương. Nếu lượng vàng thực tế của quốc gia này nằm trong khoảng 4.000-5.000 tấn, tỷ trọng vàng trong dự trữ ngoại hối sẽ lập tức tăng lên mức 15-20%, tạo nền tảng cho các cơ chế thanh toán thương mại quốc tế mới. Ngay cả tại Mỹ, sự minh bạch của kho vàng quốc gia cũng là chủ đề gây tranh luận khi cuộc kiểm toán độc lập toàn diện gần nhất đã diễn ra từ thời Tổng thống Dwight Eisenhower.

Hiện nay, 8.133,5 tấn vàng của Mỹ vẫn được ghi nhận trên sổ sách với giá lịch sử là 35 USD/ounce, tương đương khoảng 37 tỷ USD. Tuy nhiên, nếu tính theo giá thị trường hiện tại (khoảng 4.000 USD/ounce), toàn bộ kho vàng này có trị giá lên tới 1.046 tỷ USD, tạo ra khoản chênh lệch tài sản chưa ghi sổ khổng lồ. Nếu xét các tổ chức tài chính quốc tế, IMF cũng đang nắm giữ khoảng 2.814,1 tấn vàng.

Nếu được xếp ngang hàng với một quốc gia, tổ chức này sẽ đứng vị trí thứ 3 thế giới, chỉ sau Mỹ và Đức. Kể từ sau chương trình bán 403,3 tấn vàng vào giai đoạn 2009-2010 cho các nước như Ấn Độ, Sri Lanka, Bangladesh và Mauritius, IMF vẫn chưa mở thêm chiến dịch bán ra quy mô lớn nào. 3 kịch bản định hình thị trường đến năm 2030 Dựa trên các chuyển động chiến lược hiện tại, thị trường dự trữ vàng toàn cầu trong những năm tới được dự báo sẽ vận hành theo ba kịch bản chính.

Ở kịch bản cơ sở có khả năng xảy ra cao nhất, các ngân hàng Trung ương sẽ tiếp tục mua ròng trên 1.000 tấn vàng mỗi năm trong giai đoạn 2027-2028. Khi đó, Trung Quốc có thể tiến sát mốc 3.000 tấn vàng, Ba Lan sớm hoàn thành mục tiêu 700 tấn và tỷ trọng vàng của các nền kinh tế mới nổi sẽ được đẩy lên mức 20-25%. Nguồn cầu dài hạn này sẽ là bệ đỡ vững chắc cho giá vàng thế giới.

Kịch bản thứ hai có thể xuất hiện khi một nền kinh tế lớn đột ngột công bố lượng vàng thực tế cao hơn nhiều so với báo cáo, tương tự như cách Trung Quốc từng bất ngờ bổ sung 600 tấn vàng vào năm 2015. Diễn biến này sẽ làm thay đổi căn bản thứ hạng trên bản đồ tài chính và thúc đẩy các hệ thống thanh toán song phương bằng vàng. Kịch bản cuối cùng với xác suất thấp là các ngân hàng Trung ương dừng gom vàng khi căng thẳng địa chính trị hạ nhiệt và niềm tin vào đồng USD được khôi phục hoàn toàn.

Nếu điều này xảy ra, thị trường sẽ mất đi động lực hấp thụ 1/3 sản lượng khai thác mỗi năm, gây áp lực giảm giá lớn lên kim loại quý. Tuy nhiên, xu hướng giảm phụ thuộc vào đồng USD và sự phân mảnh địa chính trị hiện tại cho thấy kịch bản này khó có thể sớm xảy ra.