Cước vận tải biển cao nhất 2 năm, doanh nghiệp thủy sản lo trễ đơn hàng

Cước vận tải biển cao nhất 2 năm, doanh nghiệp thủy sản lo trễ đơn hàng (Dân trí) - Dù kim ngạch nửa đầu năm 2026 đạt 5,8 tỷ USD, các doanh nghiệp thủy sản đang đứng ngồi không yên khi cước container quốc tế tăng vọt, đe dọa trực tiếp đến biên lợi nhuận và tiến độ giao hàng. Xuất khẩu thủy sản tăng trưởng 2 con số, doanh nghiệp vẫn chưa an tâm Theo số liệu của Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), kim ngạch xuất khẩu thủy sản trong 6 tháng đầu năm nay đạt 5,8 tỷ USD, tăng 12,8% so với cùng kỳ năm trước.

Đây là mức tăng tích cực trong bối cảnh kinh tế thế giới vẫn đối mặt với nhiều biến động về thuế quan, chi phí năng lượng, logistics và cạnh tranh thương mại. Trong cơ cấu xuất khẩu, tôm tiếp tục giữ vị trí dẫn đầu với kim ngạch 1,9 tỷ USD, tăng 11,5%, chiếm trên 30% tổng giá trị xuất khẩu toàn ngành. Kết quả này đến từ sự phục hồi nhu cầu tại một số thị trường châu Á, cùng với tăng trưởng của các mặt hàng chế biến và xuất khẩu tôm hùm sang Trung Quốc.

Cá tra cũng ghi nhận tín hiệu khả quan khi đạt 904,8 triệu USD, tăng 13%. Với lợi thế nguồn cung ổn định và giá bán phù hợp phân khúc tiêu dùng tiết kiệm, cá tra vẫn còn nhiều dư địa mở rộng tại Trung Quốc, ASEAN, Trung Đông, Liên minh châu Âu (EU) và một số thị trường mới. Bên cạnh đó, xuất khẩu mực, bạch tuộc đạt 304 triệu USD, tăng 18%; cua, ghẹ và các loại giáp xác khác đạt gần 160 triệu USD, tăng 19%; nhuyễn thể có vỏ đạt 122 triệu USD, tăng 23%.

Dù duy trì mức tăng trưởng 2 con số, VASEP cho rằng đà phục hồi của ngành vẫn chưa thực sự bền vững khi doanh nghiệp đồng thời chịu sức ép từ chi phí đầu vào, nguồn nguyên liệu, hàng rào kỹ thuật và các biện pháp phòng vệ thương mại. Theo ghi nhận, trong bối cảnh kinh tế toàn cầu phục hồi chậm, nhiều khách hàng quốc tế hiện chỉ ký hợp đồng ngắn hạn, chia nhỏ đơn hàng, yêu cầu giá thấp hơn và kiểm soát chặt chẽ hơn về tiêu chuẩn chất lượng, chứng nhận và truy xuất nguồn gốc.

Tuy vậy, về kế hoạch 6 tháng cuối năm, VASEP dự báo xuất khẩu thủy sản năm 2026 vẫn có thể tăng khoảng 8-10%, với tổng kim ngạch vượt mốc 12 tỷ USD. Tuy nhiên, để đạt mục tiêu này, cần có thêm các giải pháp hỗ trợ nhằm giảm chi phí logistics và nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp. “Trong bối cảnh đơn hàng ngắn hơn, giá cạnh tranh hơn và yêu cầu tuân thủ cao hơn, năng lực quản trị chi phí, logistics và rủi ro thị trường sẽ quyết định sức bền của xuất khẩu thủy sản Việt Nam trong phần còn lại của năm 2026”, bà Lê Hằng, Phó Tổng thư ký VASEP, nhận định.

Cước vận tải tăng cao, lo ảnh hưởng lịch giao hàng Đáng chú ý, chi phí logistics đang là một trong những áp lực lớn nhất đối với doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản. Theo đó, chỉ trong thời gian từ giữa tháng 6 đến nay, nhiều hãng tàu đồng loạt điều chỉnh tăng giá cước vận chuyển trên các tuyến quốc tế. Trao đổi với Dân trí, một doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu thủy sản cho biết, cước container quốc tế đang tiến gần mức cao nhất trong gần 2 năm qua.

Một số chỉ số vận tải lớn như Drewry World Container Index và SCFI đã tăng mạnh so với cùng kỳ. Có thể kể đến như cước vận chuyển đến bờ Đông Hoa Kỳ đã tăng khoảng 2.000-3.000 USD mỗi container, tuyến bờ Tây Hoa Kỳ tăng hơn 1.000 USD/container, còn tuyến châu Âu tăng thêm khoảng 800-1.200 USD/container. Một số tuyến ghi nhận mức tăng lên tới 30%.

Nguyên nhân là do nhu cầu đặt chỗ tăng từ các nhà nhập khẩu Mỹ trong bối cảnh lo ngại các mức thuế mới. Tâm lý đưa hàng về kho sớm để tránh rủi ro thuế quan khiến mùa nhập khẩu cuối năm bị đẩy lên sớm hơn, làm tăng áp lực lên thị trường giao ngay. Với doanh nghiệp thủy sản Việt Nam, tác động rõ nhất nằm ở các tuyến đi Mỹ và EU, nơi chi phí vận tải lạnh vốn đã cao hơn hàng khô và dễ phát sinh phụ phí.

Việc giá cước tăng mạnh diễn ra trong bối cảnh xung đột địa chính trị kéo dài, tuyến vận tải quốc tế biến động, chi phí nhiên liệu, bảo hiểm hàng hải và phụ phí container lạnh cũng đồng loạt tăng. “Đối với ngành thủy sản đông lạnh, logistics là một trong những yếu tố quyết định khả năng cạnh tranh. Chi phí vận chuyển tăng không chỉ làm đội giá thành sản phẩm mà còn ảnh hưởng đến tiến độ giao hàng và biên lợi nhuận của doanh nghiệp”, đại diện doanh nghiệp này chia sẻ.

Ngoài ra, thủy sản là ngành có tỷ trọng vận chuyển container lạnh cao, yêu cầu nghiêm ngặt về nhiệt độ, lịch tàu và thời gian giao hàng. Vì vậy, mọi biến động về cước biển, phụ phí container lạnh, phụ phí nhiên liệu, phí bảo hiểm, tắc nghẽn cảng hoặc thiếu chỗ trên tàu đều tác động trực tiếp đến giá thành và khả năng giao hàng của doanh nghiệp.

Trước tình hình này, VASEP đã kiến nghị Bộ Tài chính phối hợp với Bộ Công Thương, Bộ Xây dựng cùng các cơ quan liên quan nghiên cứu các giải pháp giảm chi phí logistics, đặc biệt là cước vận tải biển, vốn đang chiếm tỷ trọng rất lớn trong giá thành xuất khẩu. Đồng thời, đề xuất rà soát các khoản phí và lệ phí trong lĩnh vực cảng biển, nghiên cứu cơ chế khuyến khích phát triển đội tàu container lạnh, hệ thống kho lạnh và các trung tâm logistics chuyên phục vụ xuất khẩu nông sản, thủy sản, qua đó giảm sự phụ thuộc vào các hãng tàu nước ngoài và nâng cao năng lực cạnh tranh của thủy sản Việt Nam trên thị trường quốc tế.