Hệ thống ngân hàng đang “khát” vốn ngắn hạn đến mức nào?

Hệ thống ngân hàng đang “khát” vốn ngắn hạn đến mức nào? Cú sốc lãi suất qua đêm chạm ngưỡng 13%/năm cùng sự mất cân đối nghiêm trọng giữa tăng trưởng tín dụng và huy động đang đặt hệ thống ngân hàng vào một cuộc đua thanh khoản đầy áp lực. Khi "cơn khát" vốn ngắn hạn bùng phát mạnh mẽ, những biện pháp can thiệp của Ngân hàng Nhà nước và nỗ lực đẩy nhanh giải ngân đầu tư công trở thành những "chìa khóa" để ổn định thị trường.

Cú sốc trên thị trường liên ngân hàng Phiên giao dịch ngày 30/6 vừa qua đã chứng kiến một biến động hiếm thấy trên thị trường liên ngân hàng. Lãi suất bình quân kỳ hạn qua đêm bất ngờ tăng vọt lên mức 13%/năm, cao hơn tới 9,4 điểm % chỉ sau một ngày (phiên 29/6 mới ở mức 3,6%/năm). Đây là mức tăng cực mạnh, phản ánh một thực tế không thể phủ nhận: Nhu cầu vốn ngắn hạn trong hệ thống đang ở mức đỉnh điểm.

Không chỉ kỳ hạn qua đêm, áp lực thanh khoản còn lan tỏa sang các kỳ hạn dài hơn. Lãi suất kỳ hạn 1 tuần giữ ở mức 8,5%/năm, kỳ hạn 2 tuần 8%/năm và kỳ hạn 1 tháng tăng lên 8,1%/năm. Các chuyên gia phân tích rằng, áp lực này đã nhen nhóm từ đầu tháng 6, nhưng trở nên đặc biệt căng thẳng vào thời điểm cuối quý II. Những khoản vay phát sinh trong giai đoạn 29-30/6 nhằm phục vụ việc "khóa sổ" báo cáo tài chính đã đẩy nhu cầu tiền đồng (VND) lên cao chưa từng thấy.

Trước tình thế các nhà băng quá "khát" VND, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã ngay lập tức thực hiện các biện pháp "tiếp cứu". Trong ngày 29/6, NHNN đã mở nghiệp vụ hoán đổi USD/VND với các tổ chức tín dụng. Theo đó, NHNN đồng ý đổi tạm VND lấy USD của các ngân hàng với kỳ hạn 7 ngày. Đây là một mũi tên trúng hai đích: vừa giải tỏa ngay lập tức cơn khát thanh khoản VND cho hệ thống vào ngày làm việc tiếp theo (30/6), vừa giúp tối ưu hóa dự trữ ngoại hối mà không gây áp lực trực tiếp lên tỷ giá toàn thị trường.

Đến phiên 30/6, NHNN tiếp tục bơm ròng 14.551 tỷ đồng thông qua kênh cầm cố (OMO) với các kỳ hạn đa dạng từ 7 ngày đến 56 ngày, lãi suất ở mức 4,5%/năm. Việc sử dụng linh hoạt cả kênh OMO lẫn nghiệp vụ hoán đổi ngoại tệ cho thấy nhà điều hành đang ưu tiên mục tiêu ổn định tâm lý thị trường và đảm bảo khả năng cung ứng thanh khoản trong ngắn hạn.

Nguyên nhân sâu xa của tình trạng thiếu hụt vốn không chỉ nằm ở yếu tố thời điểm cuối quý. Một khoảng cách lớn đang lộ rõ giữa tốc độ tăng trưởng cho vay và huy động tiền gửi. Số liệu từ Công ty chứng khoán Rồng Việt (VDSC) cho thấy, tính đến cuối tháng 5/2026, tăng trưởng tín dụng toàn hệ thống đạt 5,71%, trong khi huy động vốn chỉ đạt 2,98%.

Chênh lệch giữa dư nợ tín dụng và huy động trên thị trường 1 (dân cư và tổ chức kinh tế) ước đạt hơn 2,5 triệu tỷ đồng. Chia sẻ về thực trạng này, chủ tịch HĐQT một ngân hàng trong nhóm Big4 thừa nhận: “Đã rất nhiều năm, lần đầu tiên dư nợ tín dụng cho vay của chúng tôi vượt cả huy động. Trong khi tín dụng tăng 5,7% thì huy động vốn chỉ tăng khoảng 0,8%, thậm chí có thời điểm tăng trưởng âm”.

Dù các ngân hàng lớn vẫn nỗ lực duy trì mặt bằng lãi suất huy động thấp theo chỉ đạo của Chính phủ để hỗ trợ nền kinh tế, nhưng sự phân hóa trên thị trường là rất rõ rệt. Tại các ngân hàng nhỏ và vừa, cuộc đua lãi suất đang nóng lên từng ngày. Nhiều đơn vị đã đẩy lãi suất huy động trực tuyến kỳ hạn 12 tháng lên mức 7,1% - 7,3%/năm để thu hút dòng vốn.

Một trong những lý do khiến thanh khoản hệ thống trở nên căng thẳng là trạng thái "thu nhiều, chi ít" của ngân sách. Trong 5 tháng đầu năm 2026, trong khi thu ngân sách đã đạt 50% dự toán thì chi đầu tư công mới chỉ đạt 21,6%. Ông Tô Anh Hùng, CEO REFI, nhận định rằng việc giải ngân đầu tư công chậm khiến một lượng tiền lớn bị "đóng băng" tại Kho bạc Nhà nước thay vì chảy vào hệ thống ngân hàng và nền kinh tế.

Đây chính là "điểm nghẽn" khiến lãi suất huy động trên thị trường dân cư khó có thể hạ nhiệt. "Phao cứu sinh" thanh khoản Nhiều chuyên gia đồng quan điểm rằng, trong bối cảnh chính sách tiền tệ đã gần như hết dư địa, điểm tựa duy nhất lúc này là đẩy nhanh tốc độ tiêu tiền của Chính phủ. Chỉ khi dòng tiền từ đầu tư công được bơm trở lại hệ thống, áp lực thanh khoản mới có thể được giải tỏa bền vững.

Để bù đắp sự thiếu hụt vốn trung và dài hạn, đồng thời cải thiện hệ số an toàn vốn (CAR), các ngân hàng đã ồ ạt phát hành trái phiếu. Trong 5 tháng đầu năm 2026, các nhà băng đã chào bán hơn 61.000 tỷ đồng trái phiếu. Tuy nhiên, cái giá để có được nguồn vốn này không hề rẻ. Lãi suất trái phiếu ngân hàng đã tăng khoảng 3 điểm phần trăm so với cùng kỳ năm ngoái.

Những cái tên lớn như Vietcombank cũng phải chấp nhận lãi suất 7,9%, trong khi BIDV vượt mức 8,1%. Thậm chí, MB, OCB hay VPBank đã phải huy động với lãi suất từ 8,3% đến 8,6%/năm. Đặc biệt, có những lô trái phiếu của các ngân hàng nhỏ hơn đã chạm ngưỡng 9%/năm. Việc lãi suất trái phiếu 8,3%/năm dần trở thành mức phổ biến cho thấy áp lực chi phí vốn của ngành ngân hàng đang tăng lên mạnh mẽ, trực tiếp bào mòn biên lợi nhuận (NIM).

Dù kỳ vọng vào đầu tư công là rất lớn, nhưng thực tế cũng đặt ra nhiều thách thức. Việc giải ngân lượng vốn khổng lồ (38,5 triệu tỷ đồng giai đoạn 2026-2030) không hề dễ dàng do những vướng mắc về thủ tục và thực hiện dự án. Hơn nữa, ông Nguyễn Minh Tuấn, CEO AFA Capital, đưa ra cảnh báo về hiện tượng "lấn át dòng vốn tư nhân". Khi Chính phủ tăng phát hành trái phiếu để có vốn cho các dự án hạ tầng lớn, lợi suất trái phiếu chính phủ sẽ tăng cao (thực tế đã tăng gấp đôi trong vòng một năm qua).

Khi lợi suất phi rủi ro này tăng, toàn bộ mặt bằng lãi suất dài hạn của nền kinh tế sẽ bị kéo lên theo, khiến dòng tiền dịch chuyển sang các kênh an toàn thay vì đầu tư vào sản xuất kinh doanh. Huyền Anh “Đãi cát tìm vàng" mùa báo cáo tài chính quý II Tín hiệu đáng chú ý từ VN30: PLX có thể bị gạch tên, khối ngoại thoái FPT Điện Máy Xanh huy động hơn 13.300 tỷ đồng trong đợt IPO Đô thị đồng bộ trong chu kỳ phát triển mới của Vĩnh Long Hết thời "đánh nhanh, thắng nhanh" trên thị trường bất động sản?

“Ông lớn” vận tải Transimex lĩnh án phạt 555 triệu đồng, lộ nhiều vi phạm về quản trị doanh nghiệp Vingroup đồng loạt triển khai 3 dự án hạ tầng đường biển – đường bộ trọng điểm tại Thành phố Hồ Chí Minh Sau rung lắc dữ dội, bất động sản sẽ có ‘cú đảo chiều’ trong nửa cuối năm? Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm Tầm nhìn 100 năm với những mục tiêu phát triển đầy tham vọng là điểm nhấn của Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội được công bố sáng 29/6. Đừng bỏ lỡ HTX Lụa đũi Nam Cao – Dệt nên giá trị kinh tế từ hồn cốt làng nghề Từ một nghề truyền thống tưởng chừng bị lãng quên, HTX Lụa đũi Nam Cao (Hưng Yên) đã từng bước khôi phục những khung cửi cổ, tạo ra các sản phẩm lụa đũi cao cấp chinh phục thị trường trong và ngoài nước.

Năm 2026, bộ chăn ga lụa đũi Nam Cao được...