Số hóa thị trường đấu giá tài sản: Dùng AI phát hiện giao dịch ảo

Số hóa thị trường đấu giá tài sản: Dùng AI phát hiện giao dịch ảo (Dân trí) - Ngày 23/6, tại Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC), hệ thống thông tin và Nền tảng số hóa tài sản đấu giá Việt Nam chính thức được công bố và ra mắt. Sự kiện được tổ chức tại Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC) trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia đang được thúc đẩy mạnh mẽ.

Theo các chuyên gia, dữ liệu ngày càng trở thành nguồn lực chiến lược, quyết định năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp và nền kinh tế. Tuy nhiên, trong lĩnh vực đấu giá tài sản, dữ liệu hiện vẫn phân tán trên nhiều hệ thống khác nhau, thiếu tính chuẩn hóa và khả năng kết nối. Điều này khiến nhà đầu tư, doanh nghiệp gặp khó khăn khi tiếp cận thông tin, đồng thời hạn chế hiệu quả quản lý và giám sát thị trường.

Nhiều tài sản đấu giá hiện chỉ được công bố cục bộ hoặc đăng tải trên các nền tảng có công cụ tìm kiếm chưa tối ưu, dẫn tới tình trạng người mua khó tiếp cận thông tin phù hợp. Theo đánh giá của các chuyên gia, đây là một trong những nguyên nhân khiến nhiều tài sản phải tổ chức đấu giá nhiều lần nhưng vẫn không tìm được người mua. Trong khi đó, quy mô tài sản đưa ra đấu giá ngày càng lớn nhưng nguồn nhân lực hành nghề đấu giá còn hạn chế, nhiều công đoạn vẫn được thực hiện thủ công, làm gia tăng thời gian và chi phí xử lý.

Ông Phạm Vũ Hiệp, đại diện Công ty TNHH Giải pháp Xã hội SSCorp Việt Nam, cho biết mục tiêu của dự án là xây dựng hạ tầng dữ liệu mở, kết nối các tổ chức đấu giá, doanh nghiệp, tổ chức tài chính, nhà đầu tư, đơn vị quản lý tài sản, đối tác công nghệ và cơ quan quản lý nhà nước trên cùng một nền tảng. Theo ông Hiệp, hệ thống được phát triển theo kiến trúc mở, cho phép tích hợp các công nghệ như trí tuệ nhân tạo (AI), phân tích dữ liệu lớn (big data), điện toán đám mây và tự động hóa quy trình.

Việc số hóa dữ liệu được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao hiệu quả quản trị, tăng tính minh bạch và khai thác tốt hơn giá trị của dữ liệu trong hoạt động đấu giá tài sản. Tại tọa đàm "Dữ liệu số, công nghệ số và chuyển đổi số - Cùng trao đổi về tương lai của thị trường đấu giá tài sản Việt Nam" diễn ra trong khuôn khổ sự kiện, các chuyên gia nhận định việc đưa hoạt động đấu giá lên môi trường số là xu hướng tất yếu của thị trường.

Trên nền tảng dữ liệu tập trung, người tham gia có thể tra cứu thông tin đấu giá theo khu vực, loại tài sản hoặc thời gian tổ chức đấu giá. Hệ thống cũng tích hợp công nghệ ảnh 360 độ và thực tế ảo (VR), cho phép nhà đầu tư khảo sát tài sản từ xa, giảm chi phí đi lại và rút ngắn khoảng cách địa lý. Ngoài ra, nền tảng còn hỗ trợ tự động hóa nhiều quy trình như lập hồ sơ dự thầu, quản lý hoạt động đấu giá và giám sát giao dịch trên môi trường số.

Bên cạnh những lợi ích mang lại, các chuyên gia cũng cảnh báo nhiều rủi ro mới phát sinh khi hoạt động đấu giá được chuyển lên không gian mạng. Thượng tá, TS Đào Trung Hiếu, chuyên gia tội phạm học, cho biết có 5 nguy cơ đáng lưu ý gồm giả mạo danh tính bằng công nghệ deepfake, sử dụng tài khoản ảo hoặc bot để thao túng kết quả đấu giá, thông đồng giữa các bên tham gia thông qua tài khoản giả, tấn công dữ liệu và lợi dụng các giao dịch tài sản có giá trị lớn để rửa tiền.

Để hạn chế các nguy cơ này, ông Phạm Vũ Hiệp cho biết nền tảng đã xây dựng cơ chế bảo vệ gồm ba lớp kiểm soát: xác thực danh tính người tham gia, kiểm soát dòng tiền giao dịch và giám sát hành vi thông qua công nghệ phân tích dữ liệu lớn. Đáng chú ý, hệ thống sẽ kết nối trực tiếp với nền tảng định danh điện tử VNeID nhằm xác thực người dùng, hạn chế tình trạng tài khoản ảo và bảo đảm mỗi người tham gia là một chủ thể thực.

Đồng thời, mô hình "AI giám sát AI" cũng được triển khai để phát hiện các hành vi bất thường theo thời gian thực. Theo kế hoạch, trong giai đoạn tiếp theo, nền tảng sẽ mở rộng phạm vi hoạt động sang đấu giá tài sản cá nhân và các tài sản sưu tầm như tranh, tượng, đồ cổ, sản phẩm thủ công mỹ nghệ hay những bộ sưu tập có giá trị cao. Các chuyên gia đánh giá việc hình thành một nền tảng dữ liệu tập trung và số hóa toàn bộ quy trình đấu giá có thể góp phần nâng cao tính minh bạch của thị trường, mở rộng khả năng tiếp cận nhà đầu tư và thúc đẩy quá trình chuyển đổi số trong lĩnh vực đấu giá tài sản tại Việt Nam.