Cơn sốt AI khiến hoạt động M&A bùng nổ trong ngành điện Mỹ

Theo dữ liệu từ công ty kiểm toán - tư vấn Deloitte, tổng giá trị các giao dịch M&A trong lĩnh vực này ở Mỹ đã đạt mức kỷ lục 203,6 tỷ USD chỉ trong 5 tháng đầu năm, tăng hơn 40% so với con số 141,7 tỷ USD của cả năm trước. Sự gia tăng này phần lớn được thúc đẩy bởi nhu cầu xây dựng cơ sở hạ tầng năng lượng cho các trung tâm dữ liệu, một phần không thể thiếu trong làn sóng đầu tư mạnh mẽ vào công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI).

Đầu tư vào các trung tâm dữ liệu ở Mỹ trong cùng khoảng thời gian trên đạt 151,5 tỷ USD, gấp đôi so với con số 68,7 tỷ USD cùng kỳ năm trước. Trong cả năm 2025, con số này là 321 tỷ USD. Một trong những thương vụ M&A lớn nhất trong ngành điện và tiện ích Mỹ trong năm nay là vụ công ty NextEra Energy chào mua công ty Dominion với giá 112 tỷ USD.

Theo sau là thương vụ mua lại AES Corp của liên danh BlackRock’s Global Infrastructure Partners và EQT, với giá 33 tỷ USD. Trong 5 tháng đầu năm 2026, đã có 77 giao dịch M&A trong ngành điện và tiện ích ở Mỹ được công bố, so với 157 giao dịch trong cả năm 2025. Sự bùng nổ hoạt động M&A trong một ngành công nghiệp được điều tiết chặt chẽ như vậy chủ yếu do các công ty điện và tiện ích tìm cách mở rộng quy mô để tranh thủ cơ hội mà sự phát triển mạnh mẽ của các trung tâm dữ liệu mang lại, cũng như tranh thủ xu hướng ngày càng tăng mà trong đó các công ty thoái vốn khỏi các hoạt động không cốt lõi để tập trung mở rộng mảng hoạt động chính.

Vốn đầu tư của khu vực tư nhân cũng đã bị hút mạnh vào ngành điện và tiện ích, thông qua việc tư nhân hóa một số tài sản đại chúng, hoặc theo đuổi các khoản đầu tư để nắm cổ phần thiểu số. Ông Thomas Keefe, lãnh đạo cấp cao tại bộ phận điện, tiện ích và năng lượng tái tạo của Deloitte Mỹ, cho biết: “Chúng tôi đang thấy có sự quan tâm lớn từ các quỹ đầu tư cổ phần tư nhân và các quỹ cơ sở hạ tầng.

Các nhà đầu tư tài chính đặc biệt quan tâm đến dòng tiền ổn định mà các công ty điện và tiện ích có thể mang lại cho họ”. Ông Keefe cho biết sự bùng nổ AI đã làm thay đổi mạnh mẽ triển vọng tăng trưởng của các công ty tiện ích và sản xuất điện. Một số công ty trong ngành này đã dự báo tăng trưởng doanh thu từ 50-100% trong vòng 5 đến 10 năm tới.

Các công ty tiện ích cần huy động hàng chục tỷ USD để xây dựng các nhà máy điện và đường truyền tải nhằm phục vụ các trung tâm dữ liệu, mở rộng cơ sở khách hàng của họ. Là các đơn vị độc quyền được điều tiết, các doanh nghiệp này có cơ sở khách hàng chủ yếu cố định theo khu vực địa lý. Ông Alex Kania, một nhà phân tích về lĩnh vực tiện ích và điện tại công ty BTIG, nhận định: “Nhu cầu đầu tư cơ bản là rất lớn, câu hỏi là ai sẽ rót tiền.

Quy mô lớn có ý nghĩa rất lớn”. Nhu cầu điện tăng cao từ các trung tâm dữ liệu khổng lồ đã tạo ra “một xu hướng dường như không thể cản lại” - theo ông George Bilicic, trưởng bộ phận điện, năng lượng và cơ sở hạ tầng toàn cầu tại công ty Lazard. Ông Bilicic cho biết sự bùng nổ nhu cầu điện không chỉ diễn ra ở lĩnh vực AI: “Điện khí hóa, xu hướng tái công nghiệp hóa, sự gia tăng của xe điện và nhu cầu điện liên quan đến nền kinh tế nói chung đều nằm trong sự bùng nổ này.

Cộng thêm vào đó là nhu cầu từ các trung tâm dữ liệu. Nhưng ngay cả khi không có nhu cầu này, tăng trưởng nhu cầu điện vẫn sẽ cao hơn mức bình thường”. Các nhà phân tích cho biết sự gia tăng nhanh chóng trong hoạt động M&A của các doanh nghiệp điện và tiện ích ở Mỹ có thể sẽ dẫn tới sự giám sát gia tăng từ phía cơ quan quản lý do mối lo về xu hướng tăng của giá điện.

Giá điện ở Mỹ đã tăng 9% trên toàn quốc từ năm ngoái, trong đó có mức tăng 8% ở Bắc Carolina và Nam Carolina và 15% ở Virginia - nơi Dominion hoạt động. Các tổ chức bảo vệ người tiêu dùng cảnh báo rằng các vụ sáp nhập có thể làm tăng chi phí cho người tiêu dùng thông qua củng cố thế độc quyền của các công ty tiện ích, cho phép các công ty này gây ảnh hưởng đến các quy tắc quản lý và đẩy chi phí sang người tiêu dùng.

Các chính trị gia từ cả hai đảng của Mỹ đã chỉ trích các công ty tiện ích vì giá tiêu dùng cao. Các Thượng nghị sĩ Elizabeth Warren, Chris Van Hollen và Richard Blumenthal đã mở cuộc điều tra về vai trò của các trung tâm dữ liệu trong việc đẩy giá điện tăng, lập luận rằng các công ty tiện ích và Big Tech đang khiến các hộ gia đình phải “trả tiền” cho các chi phí phát sinh của họ.

Bà Warren - thành viên cấp cao của Ủy ban Ngân hàng thuộc Thượng viện - ngày 29/6 đã viết thư cho BlackRock, Blackstone Group, Brookfield Infrastructure Partners và KKR, yêu cầu thông tin về quyền sở hữu của họ trong các trung tâm dữ liệu và tiện ích. Vào tháng 12 năm ngoái, bà đã thúc ép BlackRock và Blackstone cung cấp thông tin về các vụ thâu tóm cổ phần trong các công ty tiện ích.

Về phần mình, ngành công nghiệp tiện ích và sản xuất điện lập luận rằng quy mô tăng lên sẽ cho phép các họ cắt giảm chi phí và từ đó có thể chuyển phần chi phí tiết kiệm được về phía người tiêu dùng. Tại Florida, nơi công ty con Florida Power & Light của NextEra hoạt động, giá điện đã giảm 2% từ năm ngoái, và công ty này tuyên bố tiền điện mà khách hàng của họ phải trả đã giảm 19% so với năm 2019. Để gia tăng tính hấp dẫn cho lời chào mua Dominion, NextEra đã đề nghị 2,25 tỷ USD tín dụng hóa đơn cho khách hàng trong các khu vực cấp điện của Dominion.

Tuy nhiên, các nhà bảo vệ người tiêu dùng ở Virginia bác bỏ lập luận này, cho rằng tín dụng hóa đơn cũng sẽ hết nhanh, để lại người tiêu dùng đối mặt với rủi ro dài hạn. Dự trữ dầu thô của Mỹ đã giảm nhanh trong những tuần gần đây, khi nhu cầu xuất khẩu và nhu cầu từ các nhà máy lọc dầu đối với dầu Mỹ đều tăng mạnh... Đồng yên vừa giảm xuống mức thấp nhất so với đồng USD kể từ năm 1986. Giới giao dịch đang theo dõi sát sao khả năng nhà chức trách can thiệp vào thị trường ngoại hối...

Diễn biến giá dầu có thể đang phản ánh một quan điểm lạc quan thái quá từ thị trường... Kinh tế Trung Quốc đang có những dấu hiệu phục hồi tích cực, một phần nhờ vào sự gia tăng xuất khẩu sang thị trường Mỹ... Những phát biểu của quan chức Iran cho thấy Tehran không muốn quay lại tình trạng tàu thuyền được đi lại tự do qua eo biển Hormuz như trước chiến dịch quân sự của Mỹ và Israel...

Ngày 22/6/2026, Ủy ban nhân dân Thành phố Hà Nội đã đồng loạt khởi công 5 tuyến đường sắt đô thị (metro) với tổng chiều dài khoảng 303,5 km và tổng mức đầu tư sơ bộ khoảng 1.315.256 tỷ đồng, đặt mục tiêu cơ bản hoàn thành vào năm 2030. Sàn giao dịch carbon trong nước chính thức được khai trương sáng ngày 29/6/2026 tại trụ sở Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội.

Sự kiện đánh dấu bước tiến quan trọng trong quá trình hình thành và phát triển thị trường carbon tại Việt Nam.