Vì sao chưa thể “khai tử” room tín dụng trong năm nay?

Vì sao chưa thể “khai tử” room tín dụng trong năm nay? Dù cơ chế room tín dụng chưa được gỡ bỏ, nhưng thực tế, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã bắt đầu một lộ trình "cởi trói" sớm thông qua hàng loạt các điều chỉnh kỹ thuật linh hoạt. Bằng cách loại bỏ các lĩnh vực ưu tiên ra khỏi hạn mức kiểm soát và nới lỏng các tỷ lệ an toàn thanh khoản, nhà điều hành đang tạo ra một bước đệm quan trọng: Vừa tiếp sức cho nền kinh tế, vừa buộc các ngân hàng phải chuyển mình từ việc "chờ giao chỉ tiêu" sang chủ động quản trị rủi ro theo các chuẩn mực quốc tế khắt khe như Basel III.

"Nới room" bằng những quyết định chưa tiền lệ Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam vẫn phụ thuộc lớn vào nguồn vốn ngân hàng, cơ chế giao hạn mức tăng trưởng tín dụng (room tín dụng) từ lâu đã được xem là một công cụ hành chính hiệu quả để kiểm soát lạm phát nhưng cũng đồng thời là một "điểm nghẽn" kìm hãm sự chủ động của các tổ chức tín dụng (TCTD).

Trước yêu cầu cấp thiết về tăng trưởng GDP, năm 2025 Thủ tướng Chính phủ yêu cầu NHNN xây dựng lộ trình và thí điểm việc gỡ bỏ biện pháp giao chỉ tiêu room tín dụng để thực hiện từ năm 2026. Mặc dù đến nay room tín dụng chưa được gỡ bỏ về mặt danh nghĩa, nhưng các chuyên gia nhận định NHNN đã thực hiện việc "nới room" một cách thực chất ngay trong năm nay thông qua các thông tư và công văn mang tính đột phá.

Bà Nguyễn Thị Phương Lam, Giám đốc Phân tích tại Công ty Chứng khoán Rồng Việt (VDSC), nhận định thay vì nới lỏng ồ ạt dễ tạo bong bóng tài sản, NHNN đã sử dụng các công cụ "nới lỏng kỹ thuật" để nắn chỉnh dòng vốn chảy vào các phân khúc bền vững. Cụ thể, Thông tư 08/2026 và Thông tư 25/2026 đã tạo ra một dư địa khổng lồ khi cho phép các ngân hàng nâng trần tỷ lệ vốn ngắn hạn cho vay trung và dài hạn từ 30% lên 40%.

Đồng thời, việc thay đổi công thức tính tỷ lệ LDR (dư nợ cho vay trên tổng tiền gửi) bằng cách cho phép tính một phần tiền gửi Kho bạc Nhà nước đã giúp cải thiện thanh khoản trên sổ sách một cách đáng kể. Đặc biệt nhất là quyết định "loại trừ" dư nợ. NHNN đã cho phép các ngân hàng không tính phần dư nợ cho vay nhà ở xã hội, khu công nghiệp và 18 dự án trọng điểm của các tập đoàn lớn như Vingroup, Sun Group, Masterise vào hạn mức tăng trưởng tín dụng chung.

Theo bà Lam, dù hạn mức danh nghĩa đề ra chỉ là 15-16%, nhưng với các khoản loại trừ này, thực tế lượng vốn bơm ra nền kinh tế có thể đạt tới 19%, tương đương mức tăng trưởng của năm trước. Theo các chuyên gia, việc nới lỏng các chỉ số kỹ thuật không chỉ là giải pháp ngắn hạn mà còn là bước chuẩn bị cho lộ trình xóa bỏ room tín dụng. Bà Đỗ Minh Trang, Giám đốc Phân tích Chứng khoán ACB (ACBS), cho rằng chính sách hiện nay hướng tới mục tiêu nâng cao tính minh bạch và uy tín của Việt Nam trên thị trường toàn cầu.

Việc NHNN ban hành Thông tư 14/2025 về tỷ lệ an toàn vốn chính là "xương sống" cho lộ trình này. Thông tư này đưa ra các bộ đệm vốn (bảo toàn vốn, vốn phản chu kỳ) tiệm cận với chuẩn mực Basel III. Khi "hàng rào" room tín dụng mất đi, năng lực quản trị rủi ro nội bộ sẽ trở thành thước đo duy nhất cho sự tăng trưởng của một ngân hàng. Bà Trang phân tích: Khi các khoản vay khu công nghiệp, nhà ở xã hội không còn bị "siết" trong hạn mức bất động sản chung, các ngân hàng có thế mạnh (đặc biệt là nhóm ngân hàng quốc doanh với vốn rẻ) sẽ có dư địa cực lớn để mở rộng cho vay nhà ở thương mại, từ đó kéo giảm mặt bằng lãi suất toàn thị trường.

Ngược lại, các ngân hàng nhỏ hơn cũng buộc phải dịch chuyển danh mục sang các phân khúc ít rủi ro hơn để bảo vệ hệ số an toàn vốn (CAR). Thách thức từ "căn bệnh" mỏng vốn Câu hỏi đặt ra là nếu đã nới lỏng đến vậy, tại sao NHNN không bỏ hẳn room tín dụng ngay trong năm nay? Câu trả lời nằm ở hai yếu tố cốt lõi: Năng lực quản trị rủi ro và Hệ số an toàn vốn.

Mặc dù hệ số CAR bình quân của 26 ngân hàng nội đã cải thiện lên mức 12% vào cuối năm 2025, nhưng con số này vẫn "khiêm tốn" khi đặt cạnh các ngân hàng nước ngoài tại Việt Nam như Shinhan Bank (trên 20%) hay HSBC (gần 17%). Nhiều ngân hàng thương mại thừa nhận, việc tự xây dựng "room" riêng buộc họ phải tăng khả năng chịu trách nhiệm trước cổ đông.

Khi không còn sự bảo bọc của chỉ tiêu NHNN giao, ngân hàng phải tự xác định "điểm an toàn" dựa trên năng lực vốn thực tế. Nếu bỏ room ngay lúc này, không ít nhà băng sẽ rơi vào tình trạng lúng túng trong việc kiểm soát tốc độ tăng trưởng sao cho phù hợp với bộ đệm vốn còn mỏng của mình. Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam đánh giá, dù một số tổ chức đã cơ bản đáp ứng Thông tư 14, nhưng phần lớn hệ thống vẫn cần thêm thời gian để nâng cấp hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ phục vụ việc tính vốn theo phương pháp chuẩn mực của Basel II.

Thực tế, hiện các ngân hàng thương mại rất mong được bỏ room tín dụng để chủ động hơn trong xây dựng kế hoạch tăng trưởng tín dụng hằng năm, song cũng thừa nhận, việc tự xây dựng “room” tín dụng buộc nhà băng phải tăng khả năng chịu trách nhiệm trước cổ đông và cơ quan quản lý trong việc tự xác định “điểm an toàn” của chính mình. Theo đó, xác định room tín dụng không chỉ phụ thuộc vào tiềm lực vốn, mà còn phụ thuộc vào năng lực quản trị rủi ro của mỗi ngân hàng.

Để chuẩn bị cho việc bỏ room tín dụng trong thời gian tới, các quy định, chính sách về quản trị rủi ro đang được NHNN nghiên cứu chỉnh sửa và nâng cấp theo chuẩn mực Basel III. Đó là bước tiến rất lớn, buộc các ngân hàng phải tăng cường nguồn vốn huy động và vốn tự có tương ứng với dư nợ tín dụng có thể cung ứng ra nền kinh tế, nhằm đảm bảo sự an toàn và ổn định của hệ thống ngân hàng, hỗ trợ việc bỏ room tín dụng.

Các ngân hàng cũng chủ động triển khai đồng bộ nhiều công cụ để quản lý hạn mức tín dụng và chất lượng tín dụng. Điển hình tại Agribank ngoài tuân thủ các quy định về CAR do NHNN ban hành, Agribank còn xây dựng các kịch bản tăng trưởng, phân bổ tín dụng theo ngành, lĩnh vực ưu tiên; xây dựng hệ thống kiểm tra, kiểm soát nội bộ, hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ khách hàng… Huyền Anh Giữa vùng đỉnh lịch sử, chứng khoán chờ “bài kiểm tra sức khỏe” từ mùa báo cáo quý II Ba lần rao bán đều thất bại: Điều gì khiến VietinBank chưa thể thoái vốn khỏi Saigon Port?

Siết chặt Airbnb: Dòng vốn đầu tư căn hộ lưu trú chảy về đâu? Sabeco lại chia cổ tức "khủng", ThaiBev sắp nhận hơn 2.000 tỷ đồng nhưng chưa bù hết chi phí lãi vay Đổi hướng dòng tiền, giới đầu cơ bất động sản không còn chạy theo ‘sức nóng’ quy hoạch? Giá chung cư Hà Nội có thực sự giảm? Chứng khoán Việt Nam trước ngưỡng cửa chu kỳ tăng trưởng mới Đón đầu làn sóng di cư đến Nam Đà Nẵng, dự án nào lọt tầm ngắm?

Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm Tầm nhìn 100 năm với những mục tiêu phát triển đầy tham vọng là điểm nhấn của Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội được công bố sáng 29/6. Đừng bỏ lỡ HTX Khiết Tâm: Từ cánh đồng liên kết đến danh hiệu Ngôi sao Hợp tác xã 2026 Với hơn 340 ha lúa theo chuỗi liên kết khép kín, mỗi năm cung ứng trên 5.000 tấn lúa giống chất lượng cao cùng hàng nghìn tấn lúa hàng hóa, HTX Khiết Tâm (xã Thạnh An, TP Cần Thơ) đang khẳng định hiệu quả của mô hình kinh tế tập thể hiện đại.